(( ده نکه نوک و پادشای سمیل به ...))
له نیو حه کایه ته کونه کاندا ره نگبی (( ده نکه نوک)) که سه ره نجام قه رزی بابی له پادشای سمیل به گوو ده ستینیته وه، زیاتر له چیروکه کانی تر که وتبیته به ر سرنجی بیسیارانی که به ره به ره تا ئیستا هاتووه و گه یوه ته ده ست ئیمه. له وانه یه منداله کانی ئیوه ش جار و بار داوینی راوه شاندبینه وه و دوایان لی کردبین که دیسانیش حه کایه تی ده نکه نوکه که یان بو بلینه وه. ره نگه نیوان هه موو حه کایه ته کانی دنیایه ، له هه ر شوین و ناوچه یه ک دا، چه ند خالی هاوبه ش به دی بکری. ئه ویش به ر به ره کانی نیوان چاکه و خراپه، بایه خ و دژی بایه خ و جوانی و ناحه زی بی، دووهه م خالی هاوبه ش نیوان ئه م حه کایه ته کونانه ئه وه یه که رووبه ر و بیسه ریکی به پیی ئه و رو تاریفکراوییان نییه که له سه ر ژماره ی ته مه ن و گرووپه کانی (( ئه لف)) و (( ب)) و ((ج)) و... دا پولینبه ندی کراون. له قه دیم که ره سه کانی ده نگ و ره نگ له گوری نه بوون شه وه دریژه کانی زستانان و له کاتی پشوودان ئه ندامانی بنه ماله له ده وری یه ک له بن کورسی یان له په نا ئاور لیک کوبوونه ته وه و به شیک له کاته کانی خویان به گیرانه وه ی حه کایه ت و به سه ر هاته کانییان پر کردوته وه و ئه و که سانه ی ده ستی بالایان هه بووه له گیرانه وه دا بایه خیکی تایبه تییان دراوه تی و له هه موو کاتدا وه لای سه ره وه که وتوون؛ هه ر ئه و جیگایه ی که ئه و رو تلویزیون و ماهواره کانییان لیداده نین و جی سرنجی هه موو ئه ندامانی بنه ماله ن. هه ر چه ند له دوای داکه تنی ئه م که ره سانه زوربه ی هه ر ه زوری حه کایه ته کونه کانی مه تیداچوون و نه نووسرانه وه و نه کرانه فیلم و کارتون و شانو، که ده گه ریته وه سه ر بیده سه لاتی و ژیر چه پوکه یی که له کاتی وادا هه موو شت پیشیل ده کری. پاله وان فس فس، کچه وه رزیر و کوره پادشا، ریوی فیلباز و کوره زاناکه، سی برا و دیوه زمه ی زوردار، جندوکه کانی حه وزخانه ی مام ره حیم، خدر و نه بی و ...هه موو ئه و قاره مانانه ن که ویرای خومان چه وسانه وه و زمانیان لی دروونه وه و زوربه یان له و نیوه دا سه رییان تیداچوو. بویه ئه گه ر هیندیک له وان له م گیژاوه دا خویان راگرت هه ر به و چه شنه ی که هه بوون مانه وه و هیچکات ئال و گورییان به سه ر دانه هات و نه که وتنه به ر سرنجی نووسه ران و ره خنه گران... به لام ده نکه نوک له و حه کایه ته سه یر و سه مه رانه یه که به دلنیا یه وه ده لیم ده توانی له ریزی شاکاره کانی ئه وروی ئه ده بیاتی مندالان و ته نانه ت گه وره کانیش بی!
له م چیروکه دا وه ک زوربه ی حه کایه ته کونه کان ، دیاری کردنی شوین و کات و تایبه تمه ندیکانی ورد و هه موو که لین و قوژبنه کان، وه کی ئه ورو زوری بایه خ پیده دری ، زور نه که وتوته ژیر باس :
- روژیک بوو روژیک نه بوو ( کات و میژوویه کی دیاری کراوی نییه) ، له مه زرایه ک دا ( شوین به ته واوی شی نه کراوه ته وه) ، ژن و میردیکی وه جاخ کویر بوون ( که سه یه تیکان زور رواله تیکی گشتییان هه یه) ... واته له و نیوه دا بیسه ر سه ر به خوییه کی تایبه تی هه یه و بوی هه یه به ژماره بیسیاران چونایه تی دیمه نی چیروک ینرخیندری. وی ده چی چونیتی گیرانه وه ی چیروک له م رودا کاریگه ریکی زوری له که ره سه کانی ده نگ و ره نگ وه رگرتبی که نووسراوه کانیش زور نزیک ده بنه وه له فیلمه کان که له وان دا به ناچار هه موو شت له به ر چاوی دووربینه و ناشاردریته وه. ده نکه نوک له و مه زرایه دا له دایک بووه و دوای وه ی دایکی له دوکلیوه که ی دا وه سه ری ده نی و له ئاشه که دا جی ده که وی ده رده په ریته ده ری و ئاواتی ژن و میرده که وه دی دینی. ئه م سه ر به خوی یه ی که بیسه ری حه کایه تی کون هه یه تی ده وریکی به رچاوی له خه للاقیه تی مروف دا هه یه که له دنیای ئه وروش دا ئه م بایه خه حاشای لیناکری. هه ر وه ک (( گابریل گارسیا مارکز)) ده لی: (( من هیچکات ئیزن ناده م رومانی سه د سال ته نیایی بکریته فیلم! چونکه ئیستا به ژماره ی خوینه رانی ئه و رومانه دیمه نی لیکه وتوته که فیلم هه مووی له ناو ده با و ده یکاته وه یه کدانه له روانگه ی فیلمسازه وه که ره نگه ئه و شته ش نه بی که خوم ویستوومه.))
له تایبه ت مه ندیکانی ((نوک)) وه کوو یه ک دانه ویله ئه وه یه که، گیان سه خته، دره نگ ده کولی، پی گه یاندن و ده سکه نه کردنی کاریکی زور ئاسان نییه و له هه موو هه ل و مه رجیکیش دا هه ل ناکا واته خوازیاری ئاو هه وا و زه وی و ...تایبه ت به خویه تی که یه که م ره وایه تگه ری ئه م چیروکه میژوویه به پیی پیداویستی چیروکه که زور شاره زایانه (( نوک)) ی بو ئه م مه به سته هه لبژاردووه و وه گیانی هیناوه و ده وری سه ره کی له حه کایه ته که دا پی ده گیری. واته له م حه کایه ته ش دا ده نکه نوک زور گیان سه خته، بزوز و چالاکه، مل به هه موو هه ل و مه رجیک نادا و ئازایانه له به رابه ر زولم و زوری پادشای سمیل به گوو دا راده وه ستی و حه قی خوی ده ستینی. هه ر چه ند که له وانه یه وه ک سوپیر مه ن، مه له وانی زیبل، تام و جیری و مه ردی عه نکه بووتی و قاره مانه کانی تری وانی پینه کرابی که به ده یان بریار و زانست و ئیما و ئیشاره یان لی ده که ویته وه، به لام ده نکه نوکی مه ش به نوره ی خوی له فه زایه کی غه یری رئال دا گه لیکی مانا و ناوه روکی هوشمه ندانه لی که وتوته وه که ئیستاش له نیو کومه لگاکانی به شه ری دا به تایبه ت له ولاتانی دواکه وتوودا به چاره سه ر نه کراوی ماونه ته وه .له م حه کایه ته دا زور دیارده ی مودیرنی تیدا به دی ده کری:
- بایه خیکی تایبه ت ده دا به ژینگه و مافی هه موو ئه و گیان له به رانه ی که له ورو دا به شیکی زوری بوونه قوربانی خوپی زلی مروفه کانی سه رده می مودیرن و ئیستا مروف به سه ر جه سته ی بی گیانی ژینگه دا په کوو په کوویه تی و تازه خه ریکه به دانای یاسا و به رگری و... قه ره بووی ئه م خه ساره ده کاته وه. سرنج بده نه ئه و فیلم و چیروکانه ی که له وان دا رواله تیکی خوین خور و دژی ئینسانی له بوونه وه ره کانی دیکه پیکهیناوه و ده رویکی به رچاویان بوو له ریکخستن و دژایه تی ئینسان ده گه ل ژینگه و سروشتدا. له م چیروکه هه موو شت به ئینسان و غه یری ئینسان ، گیا و با و ئاور و درنده و بالنده ده رییان هه یه و بایه خی تایبه تییان پیدراوه به چه شنیک که مندال دوای بیستنی ئه م چیروکه تیده گا که هه موو شت به کاردی و هه موانی خوش ده وی.
- ئه گه رچی له م حه کایه ته دا ده نکه نوک هانده ره و رولی سه ره کی ده گیری به لام نابیته پاله وانیکی بی هاوتا و به ته نی رزگاری ده ر نییه که ئه ورو ئه وه زور له به ر چاو ده گیری و (( سوپیر)) ره کان به تاک هه موو کاریک ده که ن. ده نکه نوک ده گه ل هه موو وریایی و ئازایه تی خوی دا تیده گا که به بی یارمه تی ئه وانی دیکه ناتوانی هیچ بکا و ژیرانه له هه موو توانای ده ور و به ری خوی که لک وه رده گری و وه بیرمان دینیته وه که ژیانی هه موومان به یه که وه به سراوه ته وه و له مه ترسی که وتنی لایه ک ، له مه ترسی که وتنی لایه نه کانی دیکه ی به دواوه.
- بو بردنه پیشی ئه م بریاره ی خوی به ناچار ریز و سه لماندنی بیر و تایبه ت مه ندی ((جیاواز )) ؛ ده خاته به ر سرنجی بیسه ر و به پیچه وانه ی رواله تی وردی ده نکه نوک دلیکی هینده گه وره ی ده داتی که ده ریا و با و ئاور و ریوی و گورگ و ... هه موان له و دا جیی ده بیته وه به وه ی هیچ خه ساریک تووشی یه ک یه که ن. دیموکراسی و پلورال به و په ری خوی ده نوینی. هه موو ئه و به رواله ت دژی یه کترانه، به یه که وه پتانسیولیکی ئه ری وه ری ده خه ن که هوی هه رمان و به رده وامی ژین و ژینگه یه.
- دابین نه بوونی مافی بوونه وه ر کان به مروف و غه یری مروفه وه ، له م حه کایه ته دا ته وه ره ی باسه که و به باشی ده ی سه لمینی که چاره سه ر نه کردنی ئه م کرفته ، کیشه ی لیده که ویته وه. پادشای سمیل به گوو ده سه لاتی له پاوانی خوی گرتووه و له ویش خراتر خه ریکه له و ده سه لاته ی که لکی زوردارانه وه رده گری. واته کاتیک ده نکه نوک داوای لیده کا قه رزه که ی بداته وه ، پادشا ده ستوور ده دا بیهاوینه به رده م قاز و قه ل که مامگورگه له دلی ده نکه نوک دیته ده ر و نایه لی ده نکه نوک بخون، ده ستوور ده دا ده ئاوری هاوین؛ با دیته ده ری و ده ی کووژینیته وه، ده ستوور ده دا له ئاوی هاوین تابخنکی ئاور دیته ده ری و ئاوه که ی ده کا به هه لم .
ده نکه نوکی ئیمه و زوریه ک له و حه کایه ته کونانه ی ئیستاش هه ر نه نووسراونه ته وه به بریار و ئاکاره کانی خویان ده توانن زه ینی مندالانی ئیمه بخه نه به رتیشکی بوچوونه دروسته کانی خویان و یارمه تیکی زور مان بده ن له عاملاندنی منداله کانمان. ئه گه ر ئه ورو فه رانسه به په له نگی سووره تی؛ و ئیتالیا به پینوکیو؛ ئامریکا به تام وجری وه ده ناسرین ئه مه ش ده توانین ئی وه ک ده نکه نوک بکه ینه پیناسه یه ک بو خومان و به نوی کردنه وه و به روژ کردنه وه ی ئه وان شتی تازه یان لی به ده سته وه ده ین. به ستینی فولکلور و که لتووری رابردووی ئیمه به هه موو حه کایه ته کانی خویه وه زه وی کی نه کیلدراو و ده س لینه دراوه که قابیلیه تی وه به ر هاتنیکی ده وله مه ندی هه یه. ده لین ئه و داهاته ی که له ریگه ی فروشتنی مارکی میکی ماوس له سه ر سه عات و پارکه کان و سابوون و جل و به رگ و ... وه گیر کارگیره کانی ئه و به شه که وت به رابه ر بوو ده گه ل یه ک سیهه می داهاتی ئامریکا و ته نانه ت له زور یه ک له ولاتانی ئافریقایی پیاوه کانیان به ژان و ئوفیکی زوره وه وینه ی میکی ماوسیان به نیشانه ی زیره کی له سه ر ددانییان هه ل قه ندووه و له سه رتاسه ری دنیاش دا مندالان زورتر سرنج ده ده ن به و لیباس و سابوون و به سته نی و که ره سه ی کایه که وینه ی یه کی له کارتونه کانی به نیو بانگی له سه ره.
ئه وشو گیرانه وه ی حه کایه تی ده نکه نوکتان بو منداله کانوو له بیر بی. ئه گه ریش توانی تان بینووسنه وه. بو هه رمان و تیدا نه چوونی خوشمان و ئه وانیش.
+ نوشته شده در سه شنبه یازدهم اردیبهشت ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۳۸ ق.ظ توسط مریم قاضی
|